Słownik zamordkowy (ang-pol)

Zamordki’s Guide to Edenowemu
by Coco MayMay

The language of Eden-Majklimburski can be a bit intimidating at first, as it’s quite
difficult to pronounce correctly. But with a little effort, you can make yourself
understood. What follows are my observations, as best I can share them.

Sounds
Vowels should be mostly familiar:

a sounds somewhere between cat and cut
examples: mapa – map, las – forest, marchewki – carrots

e sounds like bet
examples: jestem – I am, srebro – silver, żelazo – iron

i sounds like beat
examples: blisko – nearby, glina – clay, igła – needle

o sounds like pot
examples: ropa – oil, proszę – please, port – port

u sounds like boot
examples: slup – sloop, guma – rubber, klucz – key

y sounds like bit
examples: wyspa – island, ryż – rice, Ty – you

ó sounds like boot
examples: róża – rose, wschód – east, łódź – boat

ę sounds like bent or hemp
(but note that at ends of words it usually sounds like plain e)
examples: węgiel – coal, ręce – hands, mężczyzna – man

ą sounds like bond or compact
examples: ciągnij – drag (imperative), skąd – where from, mąka – flour

Many consonants like p,b,m,t,n,g, and f will be easily recognised, but
some others can be a bit tricky.

z sounds like zebra (except when it precedes i or follows r)
examples: zachód – west, znasz – you know, zatoka – bay

ź and zi sound like amnesia
examples: źle – badly, później – later, ziemniaki – potatoes, zioła – herbs

ż and rz sound like measure
examples: żelazo – iron, róże – roses, rzecz – thing, skrzypce – violin

s sounds like sail (except when it precedes i or z)
examples: sól – salt, statek – ship, samochód – car

ś and si sound like sheep
examples: świat – world, uśmiech – smile, silna – strong, siedam – seven

sz sounds like show
examples: szparagi – asparagus, szukam – I seek, szybki – quick

c sounds like pots (except when it precedes i, z, or h)
examples: cebule – onions, praca – job, cyna – tin

ć and ci sound like cheese
examples: cichy – quiet, ciężki – heavy, ć occurs at the end of infinitive verbs
like: mówić – to speak, żyć – to live, kupić – to buy

cz sounds like chair
examples: czas – time, wieczór – evening, cześć – hello

ch sounds like hat
examples: marchewki – carrots, chętnie – gladly, chce – he wants

j sounds like yes
examples: jesteś – you are, jajecznica – scrambled eggs, jedzenie – food

w sounds like very
examples: wyspa – island, wybrzeże – coast, woda – water

ł sounds like water
examples: łom – crowbar, łódka – dinghy, długa łódź – longboat

r sounds like burr
examples: robić – to do, rozmawiać – to converse, ryba – fish

ń and ni sound like onion
examples: słoń – elephant, dzień – day, nie – no, kuźnia – smithy

dz sounds like adze (except when it precedes i)
examples: bardzo – very, chodzą – they’re going, widzę – i see

dź and dzi sound like jeep
examples: łódź – boat, idźmy – let’s go, godzina – hour, dziwny – strange

dż sounds like jam
examples: dżem malinowy – raspberry jam, dżdżownica – earthworm

Here would be the local pronunciation of our alphabet, from Gryzelda: a, b, c, d, e,
f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z – ‚ej’, ‚bi’, ‚si’,
‚di’, ‚i’, ‚ef’, ‚dżi’, ‚ejcz’, ‚aj’, ‚dżej’, ‚kej’, ‚el’, ’em’, ‚en’, ‚oł’,
‚kju’, ‚ar’, ‚es’, ‚ti’, ‚ju’, ‚wi’, ‚dablju’, ‚eks’, ‚łaj’, ‚zji’.

Inflection

Verbs in Edenowemu are fairly straightforward, with Present, Past, and Future
tenses as well as a Conditional form, and a rather robust Imperative. There are also
a number of prefixes, which can be difficult to pronounce, that carry Perfective
aspect. Verbs are inflected to show 1st, 2nd, and 3rd Person as well as Singular and
Plural subjects. In all but the Present tense, Gender is also indicated. Female
speakers inflect 1st person verbs differently from males. Note also that pronominal
subjects are frequently omitted, thus a finite verb can form a whole sentence.

Infinitives
szukać – to seek, poszukać – to search for, wyszukać – to search out, kupić – to
buy, chcieć – to want, iść – to go, móc – can/be able, czekać – to wait,
zaczekać – to await, płynąć – to sail, spać – to sleep, robić – to do/make,
mieszkać – to reside, widzieć – to see, spotkać – to meet, być – to be, mieć –
to have, dać – to give, ukraść – to steal

Present
szukam – I seek
szukasz – you seek
szuka – he/she/it seeks
szukamy – we seek
szukacie – you all seek
szukają – they seek

mieszkam – I reside
mieszkasz – you reside
mieszka – he/she/it resides
mieszkamy – we reside
mieszkacie – you all reside
mieszkają – – they reside

chcę – I want
chcesz – you want
chce – he/she/it wants
chcemy – we want
chcecie – you all want
chcą – they want

mogę – I can
możesz – you can
może – he/she/it can
możemy – we can
możecie – you all can
mogą – they can

jestem – I am
jesteś – you are
jest – he/she/it is
jesteśmy – we are
jesteście – you all are
są – they are

Past
spałem – I slept (male)
spałam – I slept (female)
spałeś – you (m.) slept
spałaś – you (f.) slept
spał – he slept
spała – she slept
spało – it slept
spaliśmy – we (m., or m.+f.) slept
spałyśmy – we (f. only) slept
spaliście – you all (m.) slept
spałyście – you all (f.) slept
spali – they (m.) slept
spały – they (f.) slept

płynąłem/płynęłam – I sailed
płynąłeś/płynęłaś – you sailed
płynął/płynęła/płynęło – he sailed/she sailed/it sailed
płynęliśmy/płynęłyśmy – we sailed
płynęliście/płynęłyście – you all sailed
płynęli/płynęły – they sailed

spotkałem/spotkałam – I met
spotkałeś/spotkałaś – you met
spotkał/spotkała/spotkało – he met/she met/it met
spotkaliśmy/spotkałyśmy – we met
spotkaliście/spotkałyście – you all met
spotkali/spotkały – they met

ukradłem/ukradłem – I stole
ukradłeś/ukradłaś – you stole
ukradł/ukradła/ukradło – he stole/she stole/it stole
ukradliśmy/ukradłyśmy – we stole
ukradliście/ukradłyście – you all stole
ukradli/ukradły – they stole

Future
Many imperfect Future tense verbs are formed with ‚to be’. Perfective verbs formed
with a prefix inflect like their Present tense imperfective versions.

będę – I will be
będziesz – you will be
będzie – he/she/it will be
będziemy – we will be
będziescie – you all will be
będą – they will be

będę spał/spała – I will be sleeping
będziesz spał/spała- you will be sleeping
będzie spał/spała/spało – he/she/it will be sleeping
będziemy spali/spały – we will be sleeping
będziescie spali/spały – you all will be sleeping
będą spali/spały – they will be sleeping

poszukam – I will look for
poszukasz – you will look for
poszuka – he/she/it will look for
poszukamy – we will look for
poszukacie – you all will look for
poszukają – they will look for

dam – I will give
dasz – you will give
da – he/she/it will give
damy – we will give
dacie – you all will give
dadzą – they will give

Conditional
This form is used mostly to express wishes or situations that are not real.

chciałbym/chciałabym – I would like
chciałbyś/chciałabyś – you would like
chciałby/chciałaby/chciałoby – he/she/it would like
chcielibyśmy/chciałabyśmy – we would like
chcielibyście/chciałabyście- you all would like
chceliby/chciałyby – they would like

mógłbym/mógłabym – I could
mógłbyś/mógłabyś – you could
mógłby/mógłaby/mógłoby – he/she/it could
moglibyśmy/mogłabyśmy – we could
moglibyście/mogłabyście – you all could
mogliby/mogłyby – they could

examples:
Chciałabym być szczęśliwa. – I would like to be happy.
Czy mógłbyś poczekać? – Could you wait?
Gdybyś był mądry, to postąpiłbyś inaczej. – If you were clever, you would act
differently.

Note that it is possible to separate these suffixes and even join them to conjuctions
or other words. Though all these forms are acceptable, it is only commonly heard in
the first and second person:

bym chciał/bym chciała
byś chciał/byś chciała
by chciał/ by chciała/ by chciało
byśmy chcieli/byśmy chciały
byście chcieli/ byście chciały
by chcieli/ by chciały

examples:
Bardzo bym chciała płynąć. – I’d very much like to sail.
A Maciej pojechać by nie mógł? – Could Maciej not go?
Prosiliśmy, by nam dał spokój. – We asked him to leave us in peace.
Chętnie bym przyszedła, gdyby nie to, że jestem zajęty. – I’d be glad to
come, if I weren’t busy.
Nie sądzę, że byś to zrobił. – I don’t think that you would do
it.

Imperative
Commands. For imperfect verbs, the Imperative interpretation is ‚do it now/always’.
For perfective, it means ‚do until completion’. The first person plural Imperative
means something like ‚let’s’. Third person Imperatives, formed with niech, are a
formal version of the second person.

zrób – (you) do
niech zrobi – (you – formal) do
zróbmy – let’s do
zróbcie – (you all) do
niech zrobią – (you all – formal) do

idź – (you) go
niech idzie – (you formal) go
idźmy – let’s go
idźcie – (you all) go
niech idą – (you all – formal) go

examples:
Proszę, nie rób tego. – Please don’t do that.
Zrób to tak a tak. – Do it just like this.
Nie czekaj. – Don’t wait.
Idź spać. – Go to sleep.
Kupmy samochód. – Let’s buy a car.

Się
Many verbs occur with się, which has many functions, including reflexive, passive,
the general ‚one’, or requests. Some verbs only occur in these constructions. The
position of się can vary as well.

examples:
uczyć – to teach / uczyć się – to learn
otwierać – to open / otwierać się – to be open
zrobić – to do,make / zrobić się – to become
gniewać – to irritate / gniewać się – to be angry
zgubić – to lose / zgubić się – to get lost
Cieszę się. – I’m pleased.
Tutaj się dobrze śpi. – One sleeps well here.
Maciej chce się napić. – Maciej wants a drink.
Tak się mowi. – That’s how it’s said.
Mowię do siebie. – I’m talking to myself.
Miała tylko łachy na sobie. – She was wearing only rags.
Oni nazywają się Olki. – They are called Olki.
Mamy trudną pracę przed sobą. – We have a hard job in front of us.
Przypominasz sobie, że był tu? – Do you remember, that he was here?
Bardzo się kochają. – They love eachother very much.
Ciągle pomagają sobie. – They are always helping one another.
Jak Ci się spało? – How did you sleep?
Nie trzeba wielu słów, by się porozumieć . – You don’t need many words to be
understood.
Do lasu idzie się na wschód, potem skręca się na północny-zachód. – To get to
the wood go east, then turn northwest.

Negation
Edenowemu has a system by which even negative elements must show concord with other
words in the sentence. Be careful not to interpret this as ‚double’ negation. Thus
such words as: nigdy – never, nic – nothing, nikt – nobody, nigdzie – nowhere, and
żaden – none must occur with a verb which is also marked negative by nie – not/no.
Note that most of these words are declined.

examples:
On nigdy nie chodzi do portu. – He never goes to the port.
Nie znam nikogo. – I don’t know anyone.
Nic mnie nie przekona. – Nothing will convince me.
Nigdzie go nie widać. – He is nowhere to be seen.
Nie wierzę żadnemu. – I don’t believe any of them.
Ja nigdy nic nie robię. – I never do anything.
Nikt tu nigdy nic nie robi. – Nobody ever does anything here.

Nouns
Nouns in Edenowemu are incredibly complicated and difficult. They are inflected for 7
different cases, in singular and plural forms. Nouns have gender, and masculine
nouns are somtimes distinguished also as animate/inanimate and even human/non-human.
Proper names are also inflected. Case is determined by the noun’s relation to other
words in the sentence.

The cases are very roughly defined as follows:
Nominative – used for the subject of the sentence.
examples:
Statek pojawił się na horyzoncie. – A ship appeared on the horizon.
Morze było wzburzone. – The sea was rough.
Mężczyzna czeka. – The man is waiting.

Vocative – used for one being addressed. Feminine names usually are given the ending
-o, and masculine names -e/ie or -u.
examples:
Majko, Gryzeldo, Magdaleno, Mikołaju, Damianie, Sławomirze, Radosławie

Accusative – used for direct objects, and after certain prepositions, especially
expressing motion.
examples:
Znam tych mężczyzn. – I know these men.
Czy lubisz koty? – Do you like cats?
Idę przez las. – I’m going via the forest.

Genitive – used to denote possession, for the direct objects of negative verbs, and
after certain prepositions.
examples:
Chodziliśmy od domu do domu. – We went from house to house.
Samochód mężczyzny stoi tam. – The man’s car stands over there.
Nie słucham radia. – I do not listen to the radio.

Locative – used after certain prepositions.
examples:
Pracowała przy maszynie. – She worked on (next to) a machine.
Łódka płynie po jeziorze. – The dinghy sails on the lake.
Obudziła się w dobrym humorze. – She awoke in a good mood.

Instrumental – for means, tools, and after certain verbs and prepositions.
examples:
Tuwok machnął ręką, kiwnął głowa, i poszedł. – Tuwok waved his
hand, shook his head, and went.
Można iść piechotą. – One can go on foot.
Lipukas stał się kapitanem. – Lipukas became a captain.

Dative – used for indirect objects, and after certain prepositions.
examples:
Kupię rower Agnieszce. – I’ll buy a bike for Agnes.
Droga prowadzi ku miastu. – The road leads to the village.
Łódź płynęła przeciw prądowi. – The boat sailed against the current.

Declension of some nouns:

singular (town)
N. miasto
V. miasto
A. miasto
G. miasta
L. mieście
I. miastem
D. miastu
plural
N. miasta
V. miasta
A. miasta
G. miast
L. miastach
I. miastami
D. miastom

singular (world)
N. świat
V. świecie
A. świat
G. świata
L. świecie
I. światem
D. światu
plural
N. światy
V. światy
A. światy
G. światów
L. światach
I. światami
D. światom

singular (bird)
N. ptak
V. ptaku
A. ptaka
G. ptaka
L. ptaku
I. ptakiem
D. ptakowi
plural
N. ptaki
V. ptaki
A. ptaki
G. ptaków
L. ptakach
I. ptakami
D. ptakom

singular (road)
N. droga
V. drogo
A. drogę
G. drogi
L. drodze
I. drogą
D. drodze
plural
N. drogi
V. drogi
A. drogi
G. dróg
L. drogach
I. drogami
D. drogom

singular (night)
N. noc
V. nocy
A. noc
G. nocy
L. nocy
I. nocą
D. nocy
plural
N. noce
V. noce
A. noce
G. nocy
L. nocach
I. nocami
D. nocom

singular (bucket)
N. wiadro
V. wiadro
A. wiadro
G. wiadra
L. wiadrze
I. wiadrem
D. wiadru
plural
N. wiadra
V. wiadra
A. wiadra
G. wiader
L. wiadrach
I. wiadrami
D. wiadrom

singular (animal)
N. zwierzę
V. zwierzę
A. zwierzę
G. zwierzęcia
L. zwierzęciu
I. zwierzęciem
D. zwierzęciu
plural
N. zwierzęta
V. zwierzęta
A. zwierzęta
G. zwierząt
L. zwierzętach
I. zwierzętami
D. zwierzętom

singular (bone)
N. kość
V. kości
A. kość
G. kości
L. kości
I. kością
D. kości
plural
N. kości
V. kości
A. kości
G. kości
L. kościach
I. kościami/kośćmi
D. kościom

singular (thing)
N. rzecz
V. rzeczy
A. rzecz
G. rzeczy
L. rzeczy
I. rzeczą
D. rzeczy
plural
N. rzeczy
V. rzeczy
A. rzeczy
G. rzeczy
L. rzeczach
I. rzeczami
D. rzeczom

singular (man)
N. mężczyzna
V. mężczyzno
A. mężczyznę
G. mężczyzny
L. mężczyznie
I. mężczyzną
D. mężczyznie
plural
N. mężczyźni
V. mężczyźni
A. mężczyzn
G. mężczyzn
L. mężczyznach
I. mężczyznami
D. mężczyznom

singular (friend)
N. przyjaciel
V. przyjacielu
A. przyjaciela
G. przyjaciela
L. przyjaciel
I. przyjacielu
D. przyjacielowi
plural
N. przyjaciele
V. przyjaciele
A. przyjaciół
G. przyjaciół
L. przyjacielach
I. przyjaciółmi
D. przyjaciełom

Diminutives and Augmentatives
Diminutive forms are very common and give a noun a sense of being small or held in
affection. They usually include suffixes -ek, -ka, or -ko (m., f., n.). Augmentatives
indicate increased size, or intensity.

examples:

herbata/herbatka – tea
światło/światełko – light
pies/piesek – dog
kamień/kamyk/kamiczek – stone, pebble
klucz/kluczyk – key
miasto/miasteczko – town
żaba/żabucha/żabsko/żabisko/żabula – frog

Pronouns
Personal pronouns
I /you/he /she/it /we / y’all/they (m.)/they (non-men)
ja /ty /on /ona/ono/my /wy /oni/one [Nom]
mnię/cię/go /ją /je /nas/was/ich/je [Acc]
mnię/cię/go /jej/go /nas/was/ich/ich [Gen]
mną/tobą/nim/nią/nim/nami/wami/nimi/nimi [Ins]
mi /ci /mu /jej/mu /nam/wam/im /im [Dat]

Note that the Nominative forms are often omitted, unless needed for clarification or
emphasis.
examples:
(Ja) Jestem całkowicie szczęśliwa. – I’m perfectly happy. [Nom]
Kocham Cię. – I love you. [Acc]
Nie ma go tam. – He is not there. [Gen]
Opiekujemy się nimi. – We look after them. [Ins]
Dała mi prezent. – She gave me a present. [Dat]

Following prepositions, longer forms are used. These same forms without a preposition
are emphatic, but only used in the singular.

I /you /he /she /it /we /y’all/they (m.)/they (non-men)
mnie/ciebie/niego/nią/nie/nas/was/nich/nie [Acc]
mnie/ciebie/niego/niej/niego/nas/was/nich/nich [Gen]
mną/tobą/nim/nią/nim/nami/wami/nimi/nimi [Ins]
mnie/tobie/niemu/niej/niemu/nam/nim/nim [Dat]

examples:
Czekaj na mnie. – Wait for me. [Acc]
Nie przyszedł nikt oprócz niej. – Nobody came except her. [Gen]
Tęskniłam za Tobą. – I missed you. [Ins]
Intrygowali przeciw niemu. – They were plotting against him. [Dat]

Possessives
Possessives agree with the noun they possess. There is a special possessive swój
which means roughly ‚my own’. Mój/twój/swój all have the same endings, as do
nasz/wasz. The third person forms are not declined. All these forms can also be used
pronominally.

masc/fem/neut/pl. m./pl. non-m.
mój/moja/moje/moje/moi – my, mine [Nom]
twój/twoja/twoje/twoje/twoi – your, yours [Nom]
swój/swoja/swoje/swoje/swoi – my own [Nom]
mój/moją/moje/moje/moi [Acc] (for animate masc. use Gen form)
mojego/mojej/mojego/moich/moich [Gen]
moim/mojej/moim/moich/moich [Loc]
moim/moją/moim/moimi/moimi [Ins]
mojemu/mojej/mojemu/moim/moim [Dat]

nasz/nasza/nasze/nasze/nasi – our, ours [Nom]
wasz/wasza/wasze/wasze/wasi – your, yours [Nom]
nasz/naszą/nasze/naszego/nasze [Acc]
naszego/naszej/naszego/naszych/naszych [Gen]
naszym/naszej/naszym/naszymi/naszymi [Loc]
naszym/naszą/naszym/naszymi/naszymi [Ins]
naszemu/naszej/naszemu/naszym/naszym [Dat]

jego/jej/ich – his/her/their

examples:
Teraz moja kolej. – Now it’s my turn.
Kto zepsuł moje radio? – Who broke my radio?
Czy to moje , czy twoje? – Is it mine or yours?
Mam swój domu. – I have my own house.
Nasze plany się zmieniły. – Our plans have changed.
Czy ten samochód jest wasz? – Is that car yours?
To nie jest nasz statek, tylko ich. – It’s not our ship, it’s theirs.
Spotkałam go w czasie moich podróży. – I met him on my travels.
Jestem u kresu swojej cierpliwości. – I’m at the end of my patience.
Fale huśtały naszą łódką. – Waves rocked our dinghy.
Czas jest po naszej stronie. – Time is on our side.
Nasze problemy są podobne do waszych. – Our problems are similar to
yours.
Ręczę za jego uczciwość. – I can vouch for his honesty.

Reflexive and Reciprocal pronouns:
The same forms are used for all genders and for plurals. Refer also to the discussion
of się with other uses.
się [Acc]
siebie [Acc-emphatic]
siebie [Gen]
sobie [Loc]
sobą [Ins]
sobie [Dat]

examples:
Bardzo się kochają. – They love eachother very much. [Acc]
Mieszkamy daleko siebie. – We live far from eachother. [Gen]
Mówił o sobie. – He talked about himself. [Loc]
Szeptali między sobą. – They whispered among themselves. [Ins]
Kiedy przyjąłam ofertę, nie zdawałam sobie sprawy, co mnie czeka. – When I
accepted the offer, I didn’t realize what awaited me. [Dat]

Interrogative pronouns
The case of the Interrogative pronoun is determined by the element of the clause that
is being questioned.
who/what?
kto/co [Nom]
kogo/co [Acc]
kogo/czego [Gen]
kim/czym [Loc]
kim/czym [Ins]
komu/czemu [Dat]

examples:
Kto tam jest? – Who’s there? [Nom]
Kogo szukasz? – Who are you looking for? [Acc]
Czego się spodziewałeś? – What did you expect? [Gen]
O czym mówicie? – What are you talking about? [Loc]
Czym kroisz chleb? – What do you cut bread with? [Ins]
Czemu się przyglądasz? – What are you looking at? [Dat]

The following are all declined in a similar pattern to adjective.
masc/fem/neut/pl. m/pl. non-men
jaki / jaka / jakie / jacy / jakie [Nom] – what kind?
który/która/które/którzy/które [Nom] – which (choice)?
czyj/czyja/czyje/czyi/czye [Nom] – whose?
jaki / jaką / jakie / jakich / jakie [Acc] (for m. sg. animate, use Gen)
jakiego/jakiej/jakiego/jakich/jakich [Gen]
jakim/jakiej/jakim/jakich/jakich [Loc]
jakim/jaką /jakim/jakimi/jakimi [Ins]
jakiemu/jakiej/jakiemu/jakim/jakim [Dat]

examples:
Czyje są te buty? – Whose shoes are these?
Jacy oni są? – What kind are they?
Którą/którego/które wolisz? – Which do you prefer?
Po czyjej jesteś stronie? – Whose side are you on?
Po jakiemu on mówi? – What language is he speaking?
Jakie masz plany? – What are your plans?
W jakim kierunku poszedł? – Which way/direction did he go?

Adverbial Interrogative pronouns are not declined.
gdzie – where
kiedy – when
dlaczego – why
jak – how

examples:
Gdzie oni mieszkają? – Where do they live?
Kiedy on wróci? – When will he be back?
Dlaczego wracamy? – Why are we returning?
Jak to zrobiłeś? – How did you do that?

Note that simple tak/nie questions can also be formed from declarative sentences or
by the addition of the interrogative particleczy:
Czy to prawda? / To prawda? – Is it true?
Czy mogę to zatrzymać? / Mogę to zatrzymać? – May I keep it?
Czy on tu mieszka? / On tu mieszka? – Does he live here?

Demonstratives.
Ten – this, tamten – that, and taki – such have similar declension. These can be used
pronominally.
masc/fem/neut/pl. m/pl. non-men
ten/ ta / to / ci / te – this, that (here) [Nom]
tamten/tamta/tamto/tamci/tamte – that (over there) [Nom]
taki/taka/tako/tacy/takie – such [Nom]
ten/tę /to /tych / te [Acc] (for animate m. use Gen)
tego/tej/tego/tych/tych [Gen]
tym /tej/tym/tych/tych [Loc]
tym/tą /tym/tymi/tymi [Ins]
temu/tej/temu/tym/tym [Dat]

examples:
Czy potrafisz posługiwać się tą mapą? – Can you read this map?
Mówię o tamtych a nie o tych. – I’m talking about those, not these.
Ci mężczyźni ukradli nasz statek. – These men stole our ship.
Tacy mężczyźni ukradli nasz statek. – Such men as these have stolen our ship.
Nic nie usprawiedliwia takiego zachowania. – Nothing can justify such behaviour.

Negative pronouns
These pronouns occur with a negated verb, as noted in discussion of negative concord
above.
nobody/nothing
nikt/nic [Nom]
nikogo/nic [Acc]
nikogo/niczego [Gen]
nikim/niczym [Loc]
nikim/niczym [Ins]
nikomu/niczemu [Dat]

examples:
Nikt nie ma czasu. – Nobody has time. [Nom]
Nie kocham nikogo prócz ciebie. – I love nobody but you. [Acc]
Nikogo tu nie ma. – There is nobody here. [Gen]
Nasze usiłowania spełzły na niczym . – Our attempts were for nothing. [Loc]
Nie chcemy odejść z niczym – We don’t want to leave with nothing. [Ins]
Nie powtarzaj tego nikomu. – Don’t repeat this to anyone. [Dat]

Indefinite pronouns
Indefinite pronouns can be formed by adding the suffix -ś to a fully declined
interrogative to add the meaning ‚some’. The suffix -kolwiek can also be used, to
mean something like ‚at all’

Nom. Sing. M.
ktoś – somebody
coś – something
jakiś – some kind, certain
któryś – some or other
czyjś – somebody’s
ktokolwiek – whoever, anyone
cokolwiek – whatever, anything
jakikolwiek – of whatever/any kind
którykolwiek – whichever, any
czyjkolwiek – anybody’s

examples:
Niegrzecznie jest przerywać, kiedy ktoś mówi. – It’s rude to interrupt when
someone is talking.
Spotkaliśmy się jakiś czas potem. – We met some time later.
Ona jest zajęta jakimiś ważnymi sprawami. – She is occupied with some
important matters.
Czegokolwiek się dotknie, nic mu nie wychodzi. – Anything he touches goes
wrong.
Czy masz cokolwiek do jedzenia? – Do you have anything to eat?
Każdy ma jakąś słabość. – We all have some weaknesses.

Distributives
These decline like adjectives, and can be used pronominally.
Nom.
masc/fem/neut/pl. m/pl. non-men
każdy/każda/każde/wszyscy/wszystkie – each,every,all
żaden/żadna/żadne/żadni/żadne – none, not any
niektóry/niektóra/niektóre/niektórzy/niektóre – some, certain

examples:
Wszyscy o tym wiedzą. – Everybody knows about it.
Giną niektóre gatunki zwierząt. – Some species of animals are dying out.
Trudno jest wszystkim dogodzić. – It’s difficult to satisfy everybody.
Nie mam żadnych komentarzy. – I have no comment.
W żaden sposób nie możemy Ci pomóc. – There’s no way we can help you.

Adjectives
Adjectives agree in case, number, and gender with the noun they modify. Note also
that adjectives also have diminutive forms, which can intensify the meaning.
Generally, an adjective precedes a noun when it indicates a state, or incidental
quality, of the noun. An adjective following a noun refers to an attribute of that
noun.

examples:

mały świat/małego świata/małemu światu/mały świat/małym światem – small
world
mały kot/malutki kotek/malusi koteczek – small cat
wielki kamień/wielgachny kamor – a big stone, a huge stone
głupia decyzja/głupiutki decyzja – a foolish decision
trzeci dzień – the third day
młodzi ludzie – young people
złe myśli – evil thoughts
Kupił biały samochód. – He bought a white car.
Język edenski jest trudniejszy niż język zamordzki. – The eden language is more
difficult than the zamordki language.

Comparative forms can be made with the suffix -szy:
stary/starszy – old/older
ciężki/cięższy – heavy/heavier
długi/dłuższy – long/longer
dobry/lepszy – good/better
szybki/szybszy – fast/faster

Superlatives are formed by adding the prefix naj- to the comparative:
najlepsza książka – the best book
najdłuższy dystans – the farthest distance

Some adjectives are declined below. Note that masculine singular Accusative is also
differentiated between inanimate and animate, with animate taking the Genitive
form.

singular, m./f./n. (good)
N. dobry/dobra/dobre
V. dobry/dobra/dobre
A. dobry(dobrego)/dobrą/dobre
G. dobrego/dobrej/dobgrego
L. dobrym/dobrej/dobrym
I. dobrym/dobrą/dobrym
D. dobremu/dobrej/dobremu
plural, m. pers./all other
N. dobrzy/dobre
V. dobrzy/dobre
A. dobrych/dobre
G. dobrych/dobrych
L. dobrych/dobrych
I. dobrymi/dobrymi
D. dobrym/dobrym

singular, m./f./n. (expensive)
N. drogi/droga/drogie
V. drogi/droga/drogie
A. drogi(drogiego)/drogą/drogie
G. drogiego/drogiej/drogiego
L. drogim/drogiej/drogim
I. drogim/drogą/drogim
D. drogiemu/drogiej/drogiemu
plural, m. pers./all other
N. drodzy/drogie
V. drodzy/drogie
A. drogich/drogie
G. drogich/drogich
L. drogich/drogich
I. drogimi/drogimi
D. drogim/drogim

Adverbs
Adverbs can often be formed from a corresponding adjective with the suffix -o, or
sometimes -e.
examples:
szybki – quick / szybko – quickly
łatwy – easy / łatwo – easily
dobry – good / dobrze – well
trudny – difficult / trudno – hard
daleki – far / daleko – far

Many adverbs have negative forms with nie-:
bezpiecznie – safely / niebezpiecznie – unsafely
dawno – long ago / niedawno – recently
wiele – many / niewiele – few

Some other adverbs:
już – already
zawsze – always
jutro – tomorrow
jeszcze – still
jakoś – somehow
tam – there
niedługo – soon
zbyt – too much
nigdy – never (occurs with a negative verb)
teraz – now

Prepositions
Prepositions determine the case of the noun following them. Some prepositions can
occur with nouns of different cases, with slightly different meanings. Some verbs
require certain prepositions for their objects.

Patrzy przez teleskop. – He looks through the telescope. [Acc]
Dziękuję za gościnność. – Thanks for the hospitality. [Acc]
Zaczekaj na mnie. – Wait for me. [Acc]
Królik wbiegł w zboże. – The rabbit ran into the grain field. [Acc]
Królik wbiegł do lasu. – The rabbit ran to the forest. [Gen]
Dziewczynka stała wsród kwiatów. – The girl was standing among the flowers. [Gen]
Wracamy znad morza. – We are returning from the seaside. [Gen]
Jest blisko do miasta. – It’s a short distance to the town. [Gen]
Za mojej pamięci. – As far back as my memory goes. [Gen]
Jesteśmy gotowi do podrózy. – We are ready for the journey. [Gen]
Nie mogę nic zrobić bez przyzwoitych narzędzi. – I cannot do anything without
decent tools. [Gen]
Wszystko jest zamknięte w magazynach. – Everything is locked in the warehouses.
[Loc]
Gra na gitarze. – She plays the guitar. [Loc]
Miecz mam po kapitanie. – I have a sword from the captain. [Loc]
Króliki żyją w lesie. – Rabbits live in the forest. [Loc]
Zostaw klucze na ziemi. – Leave the keys on the ground. [Loc]
Miasto leży nad morzem. – The town lies on the sea. [Ins]
Tęskniłam za Tobą. – I missed you. [Ins]
On stoi za Majką. – He is standing behind Majka. [Ins]
Było to przeciw mojej woli. – It was against my will. [Dat]
Ku mojemu zdziwieniu, się obudził. – To my astonishment, he awoke. [Dat]
Zmierzam ku mojemu domowi. – I`m heading towards my home. [Dat]

Useful Phrases and further examples
Note: As a female speaker, I use feminine forms, such as the past tense verb ending
-łam, where a male speaker would use -łem.

Dzień dobry – Good day
Dobry wieczór – Good evening
Cześć – Hello
Bardzo mi miło. – Very nice to meet you.
Dobranoc – Goodnight
Przepraszam – Excuse me/I’m sorry
Dziękuję – Thank you
Jestem Coco. – I’m Coco.
Co to jest? – What’s this?
To jest mapa. – That’s a map.
To są nożyczki. – Those are scissors.
Czy tak jest dobrze czy źle? – Is this good or bad?
Jeszcze nie zupełnie dobrze. – It’s not quite right yet.
Teraz dobrze. – Now it’s right.
Jak się nazywa ta miejscowość? – What’s the name of this place?
Jak się nazywasz? – What’s your name?
Jak to się nazywa? – What is it called?
Nie wiem, co to jest. – I don’t know what that is.
Tu jest mapa. – The map is here.
Tu nie ma mapy. – The map is not here.
Czyj to jest statek? – Whose ship is this?
To jest moj statek. – This is my ship.
Czy masz mapę? – Do you have a map?
Nie, nie mam mapy. – No, I don’t have a map.
Tak, mamy mapę. – Yes, we have a map.
Mają mapę , więc chyba trafią. – They have a map, so perhaps they’ll find the
way.
On umarł z głodu. – He starved to death.
Wszystko w porządku. – Everything is fine.
Co to znaczy? – What does it mean?
My tu nikogo nie znamy. – We don’t know anyone here.
Ja tu wszystkich znam. – I know everyone here.
Wszyscy mnie tutaj znają. – Everyone here knows me.
Myślę, że tak. – I think so.
Nic nie rozumiemy. – We don’t understand anything.
Ani słowa nie rozumiem. – I don’t understand a single word.
Nie wiem, kto to jest. – I don’t know who it is.
Mam klucz. – I have a key.
Nie mam kluczy. – I don’t have keys.
To należy do mnie. – This belongs to me.
Co to za kobieta? – Who is that woman?
Nie mówią po olkowemu. – They don’t speak in the manner of the Olki.
Jego znam, ale jej nie. – I know him, but not her.
Zawsze się rozumiemy. – We always understand eachother.
Wszyscy używamy słownika. – We all use a dictionary.
Mimo to ciągle jeszcze robię błędy. – In spite of this I still make mistakes.
Rozumiesz? – Do you understand?
Nie boję się Ciebie. – I’m not afraid of you.
Bardzo się go boję. – I’m very much afraid of him.
Bardzo mi się tu podoba. – I like it here very much.
Nic nie mam przeciw nim. – I have nothing against them.
Bardzo ich lubię. – I like them very much.
On cały czas ziewa. – He yawns all the time.
Może jest głodny. – Maybe he’s hungry.
Nikogo tam nie ma. – There’s nobody there.
Co się stało? – What’s happened?
Nic się nie stało. – Nothing’s happened.
Nic mi się nie może stać. – Nothing can happen to me.
Dawno żeśmy się nie widzieli. – We haven’t seen eachother for a long time.
O kim mowa? – Who are you talking about?
Sam mieszkam koło plaży. – I live near the beach.
Nie zgadzam się z tymi młodymi ludźmi. – I don’t agree with these young people.
Jadę samochodem. – I’m going by car.
Idę do miasta. – I’m going to town.
Co to za zwierzęta? – What kind of animals are those?
To jest żubr. – That’s a bison.
Nigdy nie widziałam takich zwierząt. – I’ve never seen such animals.
Powinniśmy mu pomoć. – We ought to help him.
Chciałabym kupić trochę aluminium. – I’d like to buy some aluminium.
Ile masz mleka? – How much milk do you have?
Ile masz jabłek? – How many apples do you have?
Musimy przyjąć, że on jest niewinny . – We must assume, that he is innocent.
Czy masz zioła? – Have you any herbs?
Samemu trudno to zrobić. – It’s difficult to do it alone.
Chcesz sprzedać ogórki? – Do you want to sell some cucumbers?
Już prawie nie ma jedzenia. – There’s hardly any food left.
Jest dość jedzenia dla wszystkich. – There is enough food for everyone.
Poczekam dopóki on nie wróci. – I’ll wait until he returns.
Mieszkają na północy. – They live in the north.
Dużo przeszedłam w życiu. – I’ve gone through a lot in life.
Jego obrażenia nie sąśmiertelne, wyjdzie z tego. – His injuries are not fatal,
he’ll go on.
Kogo to obchodzi? – Who cares?
Nic z tego nie wyjdzie. – Nothing will come of it.
On nie mógł daleko ujść. – He couldn’t have gone far.
On właśnie przyjechał. – He has just arrived.
Już nie śpię. – I’m not asleep.
Nie jem grzybów. – I don’t eat mushrooms.
Dokąd tu będziesz? – How long will you be here?
Odkąd tu jesteś? – How long have you been here?
Skąd jesteś? Where are you from?
Kiedyś tam mieszkałam. – At one time I lived there.
Skądś znam tego człowieka, ale nie pamiętam skąd. – I know this man from
somewhere, but I don’t remember from where.
Wszędzie mamy przjaciół. – We have friends everywhere.
Napijmy się wina. – Let’s have some wine.
Pokaż mi jak to zrobić. – Show me how to do it.
Nie zapomnij o mnie. – Don’t forget about me.
Jestem dość śpiąca. – I’m a little sleepy.
To są mili ludzie. – They are pleasant people.
Mieszkam tam od dłuższego czasu. – I’ve lived there for a fairly long time.
Ona tu jest najmłodsza ze wszystkich. – Here she’s the youngest of all.
Czy znasz kogoś, kto by to dobrze zrobił? – Do you know someone who might do a good
job?
Nic tu nie widzę, co mogłoby go zainteresować. – I don’t see anything here that
might interest him.
Robię, co mi się podoba. – I do what pleases me.
To jest ten, o którym Ci mówiłam. – That’s the man I told you about.
Wszystko, co tu widzisz, należy do mnie. – Everything that you see here belongs to
me.
Czy nie ma tu nikogo mówiącego po naszemu? – Isn’t there anyone here who talks like
us?
Nie ma po co się spieszyć. – There’s no reason to hurry.
Wolę tego nie pamiętać. – I prefer not to remember it.
Dlaczegoś mnie nie ostrzegł, żebym nie jechała sama? – Why didn’t you warn me,
that I shouldn’t go alone?
Nie ma co czekać. – There’s no point in waiting.
Tam nie ma co robić. – There’s nothing to do here.
Cóż to za śpiochy! – What sleepyheads!
Namawiałam go, żeby dzieiaj płynął. – I kept telling him to sail today.
Pokłócił się ze wszystkimi. – He argued with everyone.
No to idziemy, czy nie? – Well are we going, or not?
Odtąd żyliśmy ze sobą szczęśliwie. – Since that time we have lived together
happily.
Będę tak długo próbowała, dopóki się nie nauczę. – I’ll keep on trying, until
I learn.